Aşakda dürli konserwantlaryň täsir mehanizmleri, görnüşleri, şeýle hem bahalandyryş indeksleri barada gysgaça maglumat berilýär.
1.Umumy hereket ediş usulykonserwantlar
Konserwantlar, esasan, kosmetika serişdelerindäki mikroorganizmleriň işini öldürmäge ýa-da togtadyp, şeýle hem kosmetikanyň umumy hilini uzak wagtlap saklamaga kömek edýän himiki serişdelerdir.
Şeýle-de bolsa, konserwantlaryň bakteriýa garşy däldigini, ýagny güýçli bakteriýa garşy täsiriniň ýokdugyny we diňe ýeterlik mukdarda ulanylanda ýa-da mikroorganizmler bilen gönüden-göni aragatnaşykda bolanda täsir edýändigini bellemek gerek.
Konserwantlar mikroblaryň ösüşini basyp ýatyrýar we möhüm metabolik fermentleriň sintezini bökdeýär, şeýle hem öýjükleriň möhüm böleklerinde beloklaryň sintezini ýa-da nuklein kislotasynyň sintezini basyp ýatyrýar.
2.Konserwantlaryň işjeňligine täsir edýän faktorlar
Konserwantlaryň täsirine köp faktorlar täsir edýär. Olar:
a.pH-yň täsiri
pH-yň üýtgemegi organiki kislota konserwantlarynyň dargamagyna sebäp bolýar we şonuň üçin konserwantlaryň umumy netijeliligine täsir edýär. Mysal üçin, pH 4 we pH 6-da 2-bromo-2-nitro-1,3-propandiol örän durnuklydyr.
b.Geliň we gaty bölejikleriň täsiri
Koalin, magniý silikaty, alýumin we ş.m. käbir kosmetik serişdelerde bar bolan käbir poroşok bölejikleridir, olar adatça konserwanty özüne siňdirýär we şonuň üçin konserwantyň işjeňliginiň ýitmegine getirýär. Şeýle-de bolsa, käbirleri konserwantda bar bolan bakteriýalary özüne siňdirmekde hem netijelidir. Şeýle hem, suwda ereýän polimer geliň we konserwantyň utgaşmasy kosmetika formulasyndaky galan konserwantyň konsentrasiýasynyň azalmagyna ýardam edýär we bu hem konserwantyň täsirini azaldýar.
c.Ion däl surfaktantlaryň erime täsiri
Konserwantlarda ion däl surfaktantlar ýaly dürli surfaktantlaryň eremegi konserwantlaryň umumy işjeňligine hem täsir edýär. Şeýle-de bolsa, HLB=3-6 ýaly ýagda ereýän ion däl surfaktantlaryň, ýokary HLB gymmaty bolan suwda ereýän ion däl surfaktantlara garanyňda, konserwantlarda has ýokary deaktiwasiýa potensialyna eýedigi mälim.
d.Konserwantyň ýaramazlaşmagynyň täsiri
Konserwantlaryň zaýalanmagyna sebäp bolýan we şonuň bilen olaryň antiseptik täsiriniň peselmegine sebäp bolýan ýylylyk, yşyk we ş.m. ýaly başga faktorlar hem bar. Mundan başga-da, bu täsirleriň käbiri radiasiýa sterilizasiýasynyň we dezinfeksiýasynyň netijesinde biohimiki reaksiýa getirýär.
e.Beýleki funksiýalar
Şonuň ýaly-da, tagam berijileriň we helatlaşdyryjylaryň bolmagy we nebit-suw iki fazaly ýagdaýynda konserwantlaryň paýlanmagy ýaly beýleki faktorlar hem konserwantlaryň işjeňliginiň belli bir derejede peselmegine goşant goşar.
3.Konserwantlaryň antiseptik häsiýetleri
Konserwantlaryň antiseptik häsiýetlerini göz öňünde tutmaga mynasypdyr. Kosmetikada konserwantlaryň artykmaç bolmagy ony hökman gyjyndyryjy eder, konsentrasiýanyň ýetmezçiligi bolsa antiseptik täsirine täsir eder.konserwantlaryň häsiýetleriMuny baha bermegiň iň gowy usuly, minimal tormozlaýjy konsentrasiýany (MIC) we tormozlaýyş zolagyny öz içine alýan biologiki kynçylyk synagyny ulanmakdyr.
Bakteriostatik tegelek synagy: Bu synag amatly gurşawda ösdürilip ýetişdirilenden soň örän çalt ösüp bilýän bakteriýalary we küýzeleri kesgitlemek üçin ulanylýar. Konserwant bilen siňdirilen süzgüç kagyz diski medeniýet gurşaw plastinkasynyň ortasyna düşürilen ýagdaýynda, konserwantyň siňmegi sebäpli töwereginde bakteriostatik tegelek emele geler. Bakteriostatik tegelekiň diametrini ölçeýän wagtyňyz, ony konserwantyň täsirini kesgitlemek üçin ölçeg hökmünde ulanyp bolýar.
Şeýlelik bilen, diametri >=1.0 mm bolan kagyz usulyny ulanýan bakteriostatik tegelek örän netijeli diýip bolar. MIK mikroblaryň ösüşini saklamak üçin gurşawa goşup bolýan konserwantyň iň az konsentrasiýasy diýlip atlandyrylýar. Şeýle ýagdaýda, MIK näçe kiçi bolsa, konserwantyň antimikrob häsiýetleri şonça-da güýçli bolýar.
Antimikrob işjeňliginiň güýji ýa-da täsiri, adatça, minimal tormozlaýjy konsentrasiýa (MIK) görnüşinde beýan edilýär. Şeýlelik bilen, has güýçli antimikrob işjeňligi MIK-iň kiçi gymmaty bilen kesgitlenýär. MIK bakteriostatik we bakteriostatik işjeňligi tapawutlandyrmak üçin ulanylyp bilinmese-de, surfaktantlaryň, adatça, pes konsentrasiýada bakteriostatik täsire, ýokary konsentrasiýada bolsa sterilizasiýa täsirine eýedigi mälim.
Aslynda, dürli wagtlarda bu iki iş bir wagtyň özünde bolup geçýär we bu olary tapawutlandyrmagy kynlaşdyrýar. Şonuň üçin olara adatça antimikrob dezinfeksiýa ýa-da diňe dezinfeksiýa diýlip umumy at berilýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 10-njy iýuny