Benzoý kislotasy C6H5COOH formulasy bolan ak reňksiz ýa-da iňňe şekilli kristallardyr. Onuň gowşak we ýakymly ysy bar. Köpugurly häsiýetleri sebäpli benzoý kislotasy dürli pudaklarda, şol sanda azyk önümlerini konserwirlemekde, derman serişdelerinde we kosmetikada ulanylýar.

Benzoý turşusy we onuň efirleri tebigy ýagdaýda dürli ösümlik we haýwan görnüşlerinde bar. Belli bir zat, köp miweleriň ýokary konsentrasiýalary, takmynan 0,05% -e eýedir. Klyukwa (V. vitis-idaea) we gara mersin (V. myrtillus) ýaly birnäçe Vaccinium görnüşiniň ýetişen miwelerinde 0,03% -den 0,13% -e çenli erkin benzoý turşusy bolup biler. Mundan başga-da, almalar Nectria galligena kömelekleri bilen ýokuşanda benzoý turşusyny öndürýär. Bu birleşme gaýa ptarmiganynyň (Lagopus muta) içki organlarynda we myşsalarynda, şeýle hem erkek muskuk öküzleriniň (Ovibos moschatus) we Aziýa öküz pilleriniň (Elephas maximus) mäz bölejiklerinde hem ýüze çykaryldy. Mundan başga-da, benzoýin gumrugy 20% -e çenli benzoý turşusyny we onuň efirleriniň 40% -ini öz içine alyp biler.

Kassiýa ýagyndan alynýan benzoý turşusy doly ösümlik esasly kosmetika üçin ajaýypdyr.

Benzoý kislotasynyň ulanylyşy

1. Fenolyň öndürilmegi benzoý kislotasynyň ulanylmagyny öz içine alýar. Fenolyň benzoý kislotasyndan ereýän benzoý kislotasyny oksidleýji gaz, ideal ýagdaýda howa we bug bilen 200°C-den 250°C-e çenli temperaturada işläp bejermek arkaly alnyp bilinjekdigi anyklandy.

2. Benzoý turşusy dürli himiki maddalaryň, boýaglaryň, hoşboý yslaryň, gerbisidleriň we derman serişdeleriniň öndürilmeginde möhüm rol oýnaýan benzoý hloridiň öňbaşçysy bolup hyzmat edýär. Mundan başga-da, benzoý turşusy benzoat efirlerini, benzoat amidlerini, benzoatlaryň tioesterlerini we benzoý angidridini emele getirmek üçin metabolizmden geçýär. Ol tebigatda duş gelýän köp sanly möhüm birleşmelerde möhüm gurluş elementi bolup, organiki himiýada möhüm ähmiýete eýedir.

3. Benzoý turşusynyň esasy ulanylyşlarynyň biri azyk pudagynda konserwant hökmünde ulanylýar. Ol içgilerde, miwe önümlerinde we souslarda köp ulanylýar, bu ýerde ol küýzeleriň, drožžalaryň we käbir bakteriýalaryň ösmeginiň öňüni almakda möhüm rol oýnaýar.

4. Derman senagatynda benzoý turşusy köplenç sportçynyň aýagy, halka gurçugy we gyjyklama ýaly deri kesellerini bejermek üçin salisil turşusy bilen utgaşdyrylýar. Mundan başga-da, keratolitik täsirleri sebäpli, ol ýerli formulalarda ulanylýar, bu bolsa siğilleri, mekgejöwenleri we kalluslary aýyrmaga kömek edýär. Derman maksatlary üçin ulanylanda, benzoý turşusy, adatça, ýerli ulanylýar. Ol kremler, mazlar we poroşoklar ýaly dürli görnüşlerde bar. Bu önümlerdäki benzoý turşusynyň konsentrasiýasy adatça 5% -den 10% -e çenli üýtgeýär, köplenç salisil turşusynyň meňzeş konsentrasiýasy bilen utgaşýar. Deriniň mantar infeksiýalaryny netijeli bejermek üçin, dermanyň inçe gatlagyny çalmazdan öň, täsirlenen ýeri gowy arassalamak we guratmak möhümdir. Adatça günde iki-üç gezek ulanmak maslahat berilýär we iň gowy netijä ýetmek üçin saglygy goraýyş işgäriniň görkezmelerine eýermek möhümdir.

Benzoý turşusy, adatça, dogry ulanylanda howpsuz hasaplanýar; ýöne käbir adamlarda goşmaça täsirlere sebäp bolup biler. Iň köp habar berilýän goşmaça täsirlere gyzarmak, gyjyndyrma we gaharlanma ýaly ýerli deri reaksiýalary girýär. Bu alamatlar, adatça, ýeňil we wagtlaýyn bolýar, emma käbirleri üçin rahatsyz bolup biler. Eger gaharlanma dowam etse ýa-da güýçlense, önümi ulanmagy bes etmek we saglyk işgärinden maslahat almak maslahat berilýär.

Benzoý turşusyna ýa-da onuň islendik düzümine belli bir ýokary duýgurlygy bolanlar bu birleşme saklaýan önümleri ulanmakdan saklanmalydyrlar. Mundan başga-da, ony açyk ýaralarda ýa-da zeper ýeten deride ulanmak gadagandyr, sebäbi kislotanyň zeper ýeten deri arkaly siňmegi ulgamlaýyn zäherlilige sebäp bolup biler. Ulgamlaýyn zäherliligiň alamatlaryna göwrelilik, gaýtarma, garyn agyrysy we baş aýlanma girýär, bu bolsa derhal lukmançylyk kömegini talap edýär.

Göwreli we çaga emdirýän aýallara özleri we çagalary üçin howpsuzlygy üpjün etmek maksady bilen benzoý turşusyny öz içine alýan önümleri ulanmazdan öň saglyk işgäri bilen maslahatlaşmak maslahat berilýär. Benzoý turşusynyň göwrelilik we laktasiýa döwründe täsiri barada subutnamalar çäkli bolsa-da, seresaplyga ileri tutmak hemişe paýhaslydyr.

Gysgaça aýdylanda, benzoý turşusy giň ulanylyş çägine eýe bolan gymmatly birleşmedir. Onuň tebigy ýagdaýda bolmagy, saklaýjy häsiýetleri we köpugurlylygy ony dürli pudaklarda gymmatly komponent edýär. Şeýle-de bolsa, benzoý turşusyny howpsuz we jogapkärçilikli ulanmak, maslahat berilýän görkezmelere eýermek we zerur bolanda saglygy goraýyş işgäri bilen maslahatlaşmak möhümdir.