Senagat nukdaýnazaryndan, hoşboý ys maddanyň uçujy ysynyň tagamyny sazlamak üçin ulanylýar, onuň çeşmesi iki kategoriýa bölünýär: biri "tebigy tagam", ösümliklerden, haýwanlardan, mikrob materiallaryndan "fiziki usul" ekstrakty arkaly hoşboý ys maddalaryny ulanmak; biri "sintetiki hoşboý ys", ol käbir "distillatdan" we nebit we kömür ýaly mineral komponentlerden himiki işläp bejermek we gaýtadan işlemek arkaly alynýan kislotadan, aşgardan, duzdan we beýleki himiki maddalardan ýasalýar. Soňky ýyllarda tebigy tagamlara uly isleg bildirilýär we bahalar asmana galdy, ýöne tebigy tagamlar sintetiki tagamlardan hakykatdanam gowumy?
Tebigy ysly otlar haýwan ysly otlara we ösümlik ysly otlara bölünýär: haýwan tebigy ysly otlar esasan dört görnüşe bölünýär: musk, siweta, kastoreum we ambergris; Ösümlik tebigy ysly otlar hoşboý ysly ösümlikleriň güllerinden, ýapraklaryndan, şahalaryndan, sapaklaryndan, miwelerinden we ş.m. alynýan organiki garyndydyr. Sintetiki ysly otlar ýarym sintetiki ysly otlara we doly sintetiki ysly otlara eýedir: himiki reaksiýadan soň ysly otlaryň gurluşyny üýtgetmek üçin tebigy komponentiň ulanylmagy ýarym sintetiki ysly otlar, sintetiki esasy himiki çig mallaryň ulanylmagy doly sintetiki ysly otlar diýlip atlandyrylýar. Funksional toparlaryň klassifikasiýasyna görä, sintetiki ysly otlar efir ysly otlara (difenil efir, anizola we ş.m.), aldegid-keton ysly otlara (musketon, siklopentadekanon we ş.m.), lakton ysly otlara (izoamil asetat, amil butirat we ş.m.), spirt ysly otlara (ýagly spirt, hoşboý spirt, terpenoid spirt we ş.m.) bölünip bilner.
Ilkinji tagamlar diňe tebigy tagamlar bilen taýýarlanyp bilner, sintetiki tagamlar peýda bolandan soň, parfýumerler durmuşyň ähli gatlaklarynyň isleglerini kanagatlandyrmak üçin dürli tagamlary taýýarlap bilýärler. Senagat işgärleri we sarp edijiler üçin esasy mesele ysly otlaryň durnuklylygy we howpsuzlygydyr. Tebigy tagamlar hökman howpsuz däl, sintetiki tagamlar bolsa hökman howpsuz däl. Tagamyň durnuklylygy esasan iki tarapda ýüze çykýar: birinjiden, olaryň ysly ýa-da tagamly durnuklylygy; ikinjiden, özünde ýa-da önümde fiziki we himiki häsiýetleriň durnuklylygy; Howpsuzlyk agyz boşlugynda zäherliligiň, deriniň zäherliliginiň, deriniň we gözleriň gyjyndyrylmagynyň, deri bilen gatnaşygyň allergiki bolup biljekdiginiň, fotosensitiwlik zäherliliginiň we deriniň fotosensitiwliginiň bardygyny aňladýar.
Baharatlara gelende bolsa, tebigy baharatlar gelip çykyşy we howa ýaly faktorlaryň täsirine düşýän çylşyrymly garyndydyr, olar düzümi we ysy boýunça aňsatlyk bilen durnukly däl we köplenç dürli birleşmeleri öz içine alýar. Aromanyň düzümi örän çylşyrymly we himiýanyň we biotehnologiýanyň häzirki derejesi bilen onuň ys komponentlerini doly takyk seljermek we düşünmek kyn, şeýle hem adam bedenine täsirini düşünmek aňsat däl. Bu töwekgelçilikleriň käbiri bize aslynda belli däl; Sintetiki baharatlaryň düzümi aýdyň, degişli biologik tejribeleri geçirmek, howpsuz ulanmak we ysy durnukly bolmak, goşulan önümiň ysy hem durnukly bolup biler, bu bolsa bize ulanmakda amatlylyk döredýär.
Galyndy erginlere gelende bolsa, sintetiki hoşboý yslar tebigy hoşboý yslar bilen birmeňzeşdir. Tebigy tagamlar hem ekstraksiýa prosesinde erginleri talap edýär. Sintez prosesinde erginleri ergin saýlamak we aýyrmak arkaly howpsuz aralykda gözegçilik edip bolýar.
Tebigy tagamlaryň we yslaryň köpüsi sintetiki tagamlardan we yslardan gymmat, ýöne bu howpsuzlyk bilen gönüden-göni baglanyşykly däl we käbir sintetiki tagamlar tebigy tagamlardan has gymmat. Adamlar tebigy tagamlaryň has gowydygyny pikir edýärler, käwagt tebigy yslar adamlary has ýakymly edýändigi üçin we tebigy tagamlardaky käbir kiçi maddalar tejribä ujypsyz tapawutlar getirip biljekdigi üçin. Tebigy däl zat gowy, sintetiki zat gowy däl, eger düzgünleriň we standartlaryň çäginde ulanmak howpsuz bolsa we ylmy taýdan aýdylanda, sintetiki yslar häzirki tapgyrda gözegçilikde, has howpsuz, jemgyýetçilik ulanmak üçin has amatly bolsa.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 27-nji fewraly