Kumarin köp ösümliklerde duş gelýän birleşme bolup, ony hem sintezläp bolýar. Onuň aýratyn ysy sebäpli köp adamlar ony iýmit goşundysy we hoşboý ysly madda hökmünde ulanmagy halaýarlar. Kumarin bagyr we böwrekler üçin potensial zäherli hasaplanýar we bu birleşme saklaýan tebigy iýmitleri iýmek örän howpsuz bolsa-da, onuň iýmitde ulanylmagy berk çäklendirilen.
Kumarin himiki ady benzopiranondyr. Onuň aýratyn süýjüligi köp adamlara täze otlaryň ysyny ýatladýar. Ol XIX asyryň ahyryndan bäri atyrlarda ulanylýar. Arassa kumarin kristal gurluşly, biraz wanil tagamlydyr. Bedene kabul edilende, kumarin gan suwuklandyryjy hökmünde hereket edip biler we käbir şişlere bejeriş täsirini ýetirýär. Kumarinleriň käbir göbeleklere garşy täsirleri hem bar, ýöne bu täsirleriň ornuny tutup biljek has howpsuz maddalar köp. Şeýle-de bolsa, kumarinler käwagt bejeriş maksatlary üçin käbir beýleki gan suwuklandyryjylar bilen bilelikde ulanylýar.
Kumarin, esasan tropiki sebitlerde ösýän kumarinleriň biriniň, ýagny dunga noýbasynyň tebigy çeşmesidir. Kumarin noýbalary spirte çümdürip, fermentirlemek arkaly alynýar. Kergedan, çilek, alça, bizon oty, bekon we erik ýaly ösümliklerde hem bu birleşme bar. Kumarin däp boýunça gaýtadan işlenen iýmitlerde (esasanam temmäkide) wanil ornuny tutujy hökmünde ulanylýar, ýöne köp ýurtlar onuň ulanylyşyny çäklendirdiler.
Käbir däp bolan iýmitler, şübhesiz, bu iýmitlerde möhüm baharat bolan kumarin saklaýan ösümliklerden ýasalýar. Polşada we Germaniýada adamlar esasan kumarin bolan täze, ýörite, täzelenýän ys almak üçin alkogol içgilerine kariofilla ýaly ösümlikleri goşmaga öwrenişipdirler. Bu görnüşli önüm sarp edijiler üçin howply däl, ýöne bu iýmiti köp iýmekden gaça durmaly.
Ösümliklerde kumarinler ösümlikleriň zyýanly täsirinden gaça durmak üçin tebigy insektisidler hökmünde hem hereket edip bilerler. Kumarin maşgalasyna degişli köp himiki maddalar pestisidleri öndürmek üçin ulanylýar, käbirleri bolsa has uly kemirgen zyýankeşlerini öldürmek üçin hem ulanylýar. Käbir sarp ediş önümlerinde kumarin maşgalasyna degişli käbir himiki maddalar, meselem, hassanyň zerurlyklaryna baglylykda iň meşhur antikoagulýant warfarin barada belli bir maglumatlar bolup biler, ol inýeksiýa arkaly ýa-da agyz arkaly kabul edilip bilner.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 18-nji ýanwary